نظریه مشورتی ۷/۹۹/۱۸۹۷

به موجب ماده واحده قانون استفاده بعضی از دستگاه ها از نماینده حقوقی در مراجع قضایی و معافیت بنیاد شهید انقلاب اسلامی و کمیته امداد امام خمینی )ره( از پرداخت هزینه دادرسی )اصلاحی 1376/6/3 (، بنیاد شهید انقلاب اسلامی، بنیاد پانزده خرداد، کمیته امداد امام خمین ی )ره(، بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی، ستاد رسیدگی به امور آزادگان، شهرداری ها، بانک ها، دانشگاه های غیر دولتی، شرکت های دولتی و مؤسسات انتفاعی وابسته به دولت که شمول قانون بر آن ها مستلزم ذکر نام است و مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی می ت وانند نماینده حقوقی خود را جهت طرح دعوا یا دفاع از دعاوی مربوط در مراجع قضایی معرفی کنند. متعاقبا قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 در ماده 32 چنین مقرر می:دارد وزارتخانه ها، مؤسسات دولتی و وابسته به دولت، شرکت های دولتی، نهاده ای انقلاب اسلامی و مؤسسات عمومی غیر دولتی، شهرداری ها و بانک ها می توانند علاوه بر استفاده از وکلای دادگستری برای طرح هر گونه دعوا یا دفاع و تعقیب دعاوی مربوط از اداره حقوقی خود یا کارمندان رسمی خود با داشتن یکی از شرایط زیر به عنوان نماینده حقوقی استفاده:نمایند 1 - دارا بودن لیسانس در رشته حقوق با دو سال سابقه کارآموزی در دفاتر حقوقی مربوط دستگاه.های 2 - سال سابقه کار قضایی یا وکالت به شرط عدم محرومیت از اشتغال به مشاغل قضاوت یا وکالت .دو تشخیص احراز شرایط یاد شده بر عهده بالاترین مقام اجرایی سازمان یا قائ م مقام قانونی وی خواهد بود. ارائه نمایندگی حقوقی به مراجع قضایی الزامی است معرفی.نامه پس از آن در اردیبهشت ماه 1379 یک تبصره به ماده واحده»قانون استفاده بعضی از دستگاه ها از نماینده حقوقی در مراجع قضایی « بدین شرح الحاق شد: در خصوص دعاوی )اعم از کیفری و حقوقی( مربوط به مددجویان کمیته امداد امام خمینی )ره( و سازمان بهزیستی کشور و خانواده های تحت پوشش بنیاد شهید انقلاب اسلامی و بنیاد جانبازان و ستاد آزادگان در صورت تقاضای نامبردگان حسب مورد دستگاه مربوطه می تواند طبق مفاد ماده واحد ه اقدام به معرفی نماینده ح قوقی نماید )الحاقی 1379/2/13 ( مفاد ماده 32 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی صرفا در مقام بیان اجازه استفاده برخی از نهادها از نماینده حقوقی است و به جز موارد مشترکی که با منطوق ماده واحده دارد؛ مثلا در خصوص بنیاد شهید انقلاب اسلام ی، در دیگر موارد منطوقا منافاتی با ماده واحده ندارد که آن را نسخ یا الغا کند از سوی دیگر مقنن در اردیبهشت 1379 پس از تصویب ماده 32 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 یک تبصره را به ماده واحده ملحق کرده است که از بقای ماده واحده در نگاه مقنن نشان دارد؛ رویه قضایی نیز بر حیات ماده واحده دلالت دارد و نهادهایی که در ماده 32 مذکور بیان نشده؛ اما در ماده واحده آمده اند، در محاکم از نماینده حقوقی بهره می .برند بر این اساس خواهشمند است اعلام فرمایید آیا نهادهایی که در ماده واحده ی اد شده ذکر شده اند، اما در ماده 32 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 نامی از آنها برده نشده است؛ همچنان وفق ماده واحده مذکور اجازه و امکان استفاده از نماینده حقوقی در محاکم دادگستری را دارند؟

ماده 32 قانون آیین دادرس ی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 آخرین اراده قانون گذار است؛ لذا نهاد ها و دستگاه هایی که در ماده واحده قانون استفاده بعضی از دستگاه ها از نماینده حقوقی در مراجع قضایی و معافیت بنیاد شهید انقلاب اسلامی و کمیته امداد امام خمینی )ره( از پرد اخت هزینه دادرسی مصوب 1374 با اصلاحات بعدی، مجاز به معرفی نماینده بوده اند؛ اما در ماده 32 یاد شده از آن ها ذکری به میان نیامده است، مجاز به معرفی نماینده حقوقی نیستند. از آن جا که تبصره الحاقی ناظر بر نهاد هایی است که در ماده 32 نیز ذکر شده اند، نمی تواند مستمسکی برای مراجعی قرار گیرد که در ماده 32 مذکور نامی از ذکر نشده است آن.ها دکتر احمد محمدی باردئی