نظریه مشورتی ۷/۹۹/۲۱۳

نظر به این که یکی از علل اطاله دادرسی و معوق شدن پرونده های بی شمار در مواردی است که دعوای اعسار از پرداخت هزینه دادرسی به صورت نسبی یا کلی مورد پذیرش دادگاه بدوی قرار می گیرد؛ اما ولیکن خواند ه دع وی تجدیدنظرخواهی می کند. رویه برخی دادگاه ها بر این است که تا حصول نتیجه تجدیدنظرخواهی اعسار از شعب تجدیدنظر پرونده اصلی را معطل می گذارند؛ پرونده هایی که امروزه با تعلل دفاتر خدمات الکترونیک قضایی بیشتر با ادعای اعسار مطرح می شود در برخی استان ها نیز رویه بر این است که اعتراض به پذیرش دعوای اعسار از پرداخت هزینه دادرسی را مانع رسیدگی به ماهیت دعوی نداشته و با تعیین وقت رسیدگی در ماهیت را ادامه می دهند در صورت نقض رأی اعسار در دادگاه تجدیدنظر، دادگاه بدوی می تواند در هر مرحله ای خواهان را به ابطال تمبر کند آیا دادگاه حقوقی می تواند با پذیرش دعوای اعسار در جهت احقاق حق و جلوگیری از اطاله دادرسی بلافاصله وارد رسیدگی ماهوی شود و در صورت نقض بعدی رأی از سوی دادگاه تجدید نظر، هزینه دادرسی را از خواهان وصول کند؟

مستنبط از مواد 504 تا 514 قانون آیین دادر سی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 به نظر می رسد رسیدگی به دعوای اصلی که نسبت به آن اعسار از پرداخت هزینه دادرسی صادر شده است، منوط به قطعی شدن رأی راجع به دعوای اعسار مزبور است و تا پیش از آن )قطعیت رأی راجع به اعسار( دادگاه نمی تواند به دعوای اصلی، رسیدگی و وقت رسیدگی تعیین کند؛ زیرا تکلیف دادخواست از حیث پرداخت هزینه دادرسی هنوز نشده است .روشن