نظریه مشورتی ۷/۹۹/۱۵۱۸

- آیا دادگاه تجدیدنظر می تواند رأی ماهوی را قرار تلقی و پس از نقض آن، پرونده را جهت رسیدگی ماهوی به شعبه مربوطه اعاده کند؟ در صورتی که

منفی است، تکلیف دادگاه بدوی چیست؟ 2 - چنانچه دادگاه تجدیدنظر استان انجام نیابتی در استان دیگر را ضروری بداند، آیا باید به دادگاه عمومی محل نیابت بدهد یا دادگاه تجدیدنظر استان مربوطه؟

پاسخ: 1 -اولا، مواردی که دادگاه تجدیدنظر می تواند حکم دادگاه بدوی را قرار تلقی و پس از نقض پرونده را نزد دادگاه بدوی صادرکننده رأی جهت رسیدگی ماهوی ارسال کند، در قانون احصاء نشده و به تشخیص دادگاه تجدید نظر بستگی دارد و علی الاصول د ر مواردی که رأی دادگاه بدوی در ماهیت موضوع نباشد و دادگاه بدوی بدون ورود به ماهیت دعوی در قالب حکم مبادرت به صدور رأی کرده باشد، دادگاه تجدیدنظر می تواند حکم دادگاه بدوی را قرار تلقی و پرونده را جهت رفع نقص اعاده کند؛ اما با عنایت به مواد 353 و 354 قانون آی ین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 دادگاه تجدیدنظر نمی تواند رأی دادگاه بدوی را که بدون تحقیقات کافی صادر شده است، به علت نقص تحقیق، قرار تلقی و آن را فسخ کند و برای رسیدگی مجدد به دادگاه بدوی عودت دهد؛ بلکه خود باید تحقیقات را و سپس انشاء رأی کند تکمی.ل ثانیا، در مواردیکه دادگاه تجدیدنظر رأی دادگاه بدوی را قرار تلقی و پس از نقض، پرونده را جهت رسیدگی ماهوی به دادگاه بدوی ارسال می کند، باتوجه به ماده 253 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 و بند»ب «هماد 450 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 ، دادگاه بدوی مکلف به تبعیت از نظر تجدیدنظر است .دادگاه 2 - چنانچه دادگاه تجدیدنظر انجام اموری را در حوزه قضایی استان دیگر لازم بداند که مستلزم اعطای نیابت قضایی باشد، علی الاصول می تواند با اعطای نیابت به دادگاه تجدیدن ظر استان دیگر یا دادگاه نخستین مربوطه انجام آن را درخواست کند؛ اما در خصوص اجرای قرار تحقیق و معاینه محلی با لحاظ ماده 354 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 و ماده 452 دادگاه تجدیدنظر باید نیابت اجرای قرارهای مزبور را به دادگاه نخستین محل اعطا کند