نظریه مشورتی ۷/۹۹/۱۲۱۰

اگر در دعوی تقسیم ترکه»تقسیم به دستور رد « صادر شود و سهم یکی از ورثه»الف « یک ملک خاص به شرط پرداخت وجهی به ورثه دیگر»ب « باشد مثلا صد میلیون تومان و برای اجرای حکم ورثه»الف «این مبلغ را نداش ته باش د تا حکم اجرا تکلیف»لف «چیست؟ -آیا می¬ تواند دعوای اعسار مطرح کند؟ یا تقسیط؟ یا مهلت؟ ماده 277 ق. م -چنانچه اعسار نسبی ممکن نیست آیا دادگاه برای اجرای حکم می¬ تواند حق ورثه در بخش نقدی را نوعی رهن قضایی تلقی کند و در سند بیاورد یعنی در دستور انت قال سند ملک برای»الف «با قید حق نقدی ورثه دیگر ق ید کند؟ 3 - آیا ورثه صاحب حق وجه نقد»ب «می¬ تواند درخواست اجرائیه برای بخش نقدی بنماید؟ و آیا در صورت استنکاف ورثه»الف « اجرائیه باید صادر شود اگر اجرائیه ممکن نیست چون ممکن است پرداخت طولانی و وجه بی¬ارزش شود چه راهکاری وجود دارد؟

1 - وفق قسمت اخیر ماده 316 قانون امور حسبی مصوب 1319 » اگر تعدیل محتاج به ضمیمه پول به اموال باشد به ضمیمه آن تعدیل می شود « و مطابق ماده 325 این قانون»هر یک از ورثه پس از تقسیم، مالک مستقل سهم خود خواهد بود .« بنابراین در فرض سؤال که احد از ورثه باید وجهی به ورثه دیگر بدهد، اولا، مفروض آن است که وجه را باید هنگام تقسیم پرداخت کند و لذا پرداخت آن به اقساط یا در زمان دیگری موجب نقض غرض و مستلزم اضرار به دیگر ورثه است. ثانیا، با عنایت ب ه این که دعوای اعسار مستلزم طرح دعوای مطالبه دین یا حکم محکومیت به پرداخت دین است و با توجه به تقسیم به رد صرفا جنبه اعلامی دارد، دعوای فرض سؤال قابلیت استماع ندارد این.که 2 و 3 - اولا، با توجه به این که تقسیم به رد جنبه اعلامی دارد، امکان درخواست اجرایی ه برای بخش نقدی و یا انتقال اختصاصی هر یک از ورثه وجود ندارد. ثانیا، چنانچه یکی از ورثه که باید مبلغی را به وراث دیگر رد نماید ،حصه از این کار خودداری کند، به نظر می رسد باید با طرح دعوای مستقل، مبلغ مزبور را مطالبه کند ذی.نفع دکتر احمد رفیعی مدیرکل حقوق ی قوه قضاییه