نظریه مشورتی ۷/۹۸/۴۵۷

با عنایت به ماده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در صورتی که دادگاه تشخیص دهد فرد بالغ کمتر از 18 سال ماهیت جرم موجب حد یا قصاص و یا حرمت آن را درک نمی کند و تصمیم به اعمال مواد 88 و 89 قانون فوق الذکر بگیرد، ملاک تعیین نوع تصمیمات ماده 88 و یا مجازات موضوع ماده 89 چ یست؟ تصمیم قاضی به چه نحوی نظارت پذیر است؟ آیا قاضی مبسوط الید است و صرفا بر حسب نظر خود می تواند اتخاذ تصمیم کند؟ به عنوان مثال پسر شانزده ساله مرتکب شرب خمر و یا قطع عمدی ید شده است. از مجازات های ماده 89 اخیر الذکر کدام یک باید اعمال شود؟

د ر مواردی که دادگاه وفق م اده 91 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 احراز نماید که فرد نابالغ کمتر از هجده سال ماهیت جرم موجب حد یا قصاص و یا حرمت آن را درک نمی کند، حسب مورد با توجه به سن مرتکب و در انتخاب یکی از تدابیر مندرج در مواد 88 و 89 همین قانون که به واقع تعزیر نوجوان محسوب می شود، معیارهای مقرر برای تعیین مجازات تعزیری مندرج در بندهای چهارگانه ماده 18 قانون مجازات اسلامی شامل انگیزه مرتکب و وضعیت ذهنی و روانی وی، سوابق و وضعیت فردی و خانوادگی، اجتماعی مرتکب و تأثیر تعزیر بر وی، شیوه ارتکاب جرم و ... را باید مورد نظر قرار دهد و به هر حال دادگاه در تعیین مجازات نوجوان با رعایت ضرورت تناسب مجازات، هدف اصلاحی و دیگر عمومات حاکم بر مجازات ها، به تشخیص خود اقدام می کند. ضمنا قسمت اخیر استعلام مصداقی است و این مرجع از پاسخ گویی به پرسش مصداقی معذور است .های دکتر محمد علی شاه حیدری پو ر مدیرکل حقوقی قوه قضاییه