نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۵۵۰

آیا محاکم تجدیدنظر می توانند با وحدت ملاک از مواد 401 و 403 های عمومی و انقلاب در امور مدنی حکم صادره را قرار تلقی و آن را نقض و جهت انجام تحقیق به عنوان مثال خلاصه نویسی پرونده دیگر یا استعلام از مراجع مربوطه و یا اخذ رونوشت از مدارک پرونده دیگر به دادگاه بدوی عودت دهند؟ با عنایت به اثر ا نتقالی بودن رسیدگی در مرحله تجدیدنظر انجام این امور آیا بر عهده خود دادگاه تجدیدنظر است؟ در صورت نقض و ارسال پرونده، آیا دادگاه بدوی تکلیفی به انجام این امور دارد؟

اولا، مواردی که دادگاه تجدیدنظر می¬تواند حکم دادگاه بدوی را قرار تلقی و پس از نقض پرو نده را نزد دادگاه بدوی صادرکننده رأی جهت رسیدگی ماهوی ارسال کند، در قانون احصاء نشده و بستگی به تشخیص دادگاه تجدید نظر دارد و علی¬ الاصول در مواردی¬ که رأی دادگاه بدوی در ماهیت موضوع نباشد و دادگاه بدوی بدون ورود به ماهیت دعوی در قالب حکم مبادرت به صدور رأی نموده باشد، دادگاه تجدیدنظر می¬ تواند حکم دادگاه بدوی را قرار تلقی و پرونده را جهت رفع نقص اعاده نماید؛ اما با عنایت به مواد 353 و 354 قانون آیین دادرسی دادگاه¬ های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 دادگاه تجدیدنظر نمی¬ تواند رأی دادگاه بدوی را که بدون تح قیقات کافی صادر شده است، به علت نقص تحقیق، قرار تلقی و آن را فسخ کند و برای رسیدگی مجدد به بدوی عودت دهد؛ بلکه خود باید تحقیقات را تکمیل و سپس انشاء رأی کند .دادگاه ثانیا، در مواردی¬که دادگاه تجدیدنظر رأی دادگاه بدوی را قرار تلقی و پس از نقض، پرونده را جه ت رسیدگی ماهوی به دادگاه بدوی ارسال می¬ کند، باتوجه به ماده 253 قانون آیین دادرسی دادگاه¬ های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 و بند»ب «ماده 450 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 ، دادگاه بدوی مکلف به تبعیت از نظر دادگاه تجدیدنظر است./ت