نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۴۴۵

با توجه به ماده 381 هرگاه در تنظیم و نوشت ن رأی دادگاه سهو قلمی مانند کم یا زیاد شدن کلمه ای رخ دهد و یا اشتباهی در محاسبه صورت گیرد، چنان چه رأی قطعی باشد یا به علت عدم تجدیدنظرخواهی و انقضای مواعد قانونی قطعی شود یا هنوز از آن تجدیدنظرخواهی نشده باشد، دادگاه خود یا به درخواست ذی نفع یا دادستان ر أی تصحیحی صادر می کند و طبق ماده 457 قانون مذکور، اگر رأی تجدیدنظر خواسته از نظر تعیین مشخصات طرفین یا تعیین نوع و میزان مجازات تطبیق عمل با قانون احتساب محکوم به یا خسارت و یا مواردی نظیر آن متضمن اشتباهی باشد که به اساس رأی لطمه وارد نسازد، دادگاه تجدیدن ظر استان رأی را اصلاح و آن را تایید می کند و تذکر لازم را به دادگاه نخستین می دهد. چنان چه پرونده ای از دادگاه بدوی نزد دادگاه تجدیدنظر مطرح و دادگاه اخیر متوجه سهو قلم از ناحیه دادگاه بدوی شود؛ مانند آن که در مجازات کلاهبرداری، محکومیت به پرداخت جزای نقدی ذکر نشده باشد،آیا دادگاه تجدیدنظر می تواند صدور رأی اصلاحی توس ط دادگاه بدوی را خواستار شود؟

با توجه به ماده 458 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 ، اصل بر ممنوعیت تشدید مجازات در مرحله تجدیدنظر است و تشدید مجازات در مرحله تجدیدنظر، امری استثنایی است که مستلزم احراز دو شرط است؛ اول آن که مجازات مقرر در حکم بدوی برخلاف جهات قانونی کمتر از حداقل میزانی باشد که قانون مقرر داشته است؛ دوم این که حکم مذکور از این حیث مورد اعتراض شاکی یا دادستان قرار گرفته باشد؛ و در غیر این صورت تشدید مجازات در مرحله تجدیدنظر ممکن نیست. بنابراین، در فرض سؤال، افزودن م دیگر در مرحله تجدیدنظر ،جازات بدون تجدیدنظرخواهی شاکی یا دادستان به حکم دادگاه بدوی از این حیث، تشدید مجازات محسوب می شود و دادگاه تجدیدنظر نمی تواند در این حالت مجازات را تشدید کند؛ لیکن چنانچه شاکی یا دادستان نسبت به رأی تجدیدنظرخواهی نموده باشند ،صادره مطابق ماده 457 قانون فوق الذکر دادگاه تجدیدنظر نسبت به اصلاح رأی و تعیین مجازات قانونی اقدام خواهد نمود. ضمنا در هر صورت فرض استعلام به لحاظ طرح پرونده در مرجع تجدیدنظر از شمول مقررات ماده 381 قانون فوق الذکر خارج بوده و مرجع تجدیدنظر نمی تواند پرونده را جهت صدور حکم به مرجع بدوی اعاده نماید تصح.یحی