نظریه مشورتی ۷/۹۸/۱۴۱۳

با توجه به دستورالعمل تشکیل پرونده شخصیت متهم ابلاغی از ریاست محترم قوه قضاییه، آیا قضات می توانند بر اساس مندرجات پرونده شخصیت در خصوص مسئولیت کیفری متهم و نیز تحمل یا عدم تحمل کیفر وی تصمیم بگیرند؛ یا این که مانند سابق در این موارد باید فرد را جهت کارشناسی به سازمان پزشکی قانونی معرفی کنند؟

در مواردی همانند ماده 149 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و مواد 502 و 503 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 که احراز مسئولیت کیفری یا توانایی تحمل یا عدم تحمل کیفر از سوی متهم نیازمند اظهار نظر فنی و تخصصی پزشک متخصص )کارشناس( است، مقام قضایی با توجه به تخصصی بودن موضوع، شخصا نمی تواند نسبت به تشخیص و احراز آن اقدام کند و اگرچه طبق مواد 14 و 15 » دستورالعمل تشکیل پرونده شخصیت متهم مصوب 26 / 6 / 1398 « رئیس قوه قضاییه، ملاحظه پرونده شخصیت متهم یا محکوم جهت اتخاذ تصمیم قضایی نسبت به وی در مواردی از قبیل صدور قرار تأمین کیفری، تعیین مجازات، تخفیف یا تشدید مجازات و ... ضروری است، اما کفای ت نمی کند؛ هم چنین با عنایت به حادث بودن وضعیت جسمی و روحی روانی فرد برای تحمل حبس، اخذ نظر کارشناس در این قبیل امور ضروری است؛ هرچند به استناد تبصره ماده 211 قانون مجازات اسلامی و مواد 165 و 146 قانون آیین دادرسی کیفری، نظریه کارشناس اعم از گزارش پزشکی و روان پزشکی مندرج در پرونده شخصیت موضوع ماده 203 قانون پیش یا نظریه پزشکی قانونی ،گفته هیچ یک برای مرجع قضایی موضوعیت نداشته و طریقیت دارد ؛ یعنی باید برای قاضی رسیدگی کننده در موضوع مطروحه قناعت وجدان و علم متعارف حاصل شود و در هر حال تشخیص نهایی امر و اتخ اذ تصمیم با مقام است .قضایی