نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۴/۷۰۳

مطابق عمومات حاکم بر ا جرای احکام مدنی و موادی مانند ماده ١ ٦ ٠ قانون اجرای احکام مدنی مصوب ١ ٣ ٥ ٦ ، توافقات طرفین اجرای حکم مربوط به ترتیب اجرا و یا سازش در این خصوص است . چنانچه طرفین خارج از دادگاه و در واحد اجرای احکام مدنی توافقی کنند که به نحوه و ترتیب اجرا مربوط نیست و خارج از مفاد برخی تعهدات را بر عهده بگیرند و اصالت و اعتبار این توافق را در واحد اجرای احکام مدنی تأیید کنند ،اجراییه در این خصوص خواهشمند است به پرسش های زیر

دهید : ١ - چنانچه طرفین در توافق خود به مختومه شدن پرونده اجرایی تصریحی نکرده باشند، آیا واحد اجرای اح ک ام مدنی عملیات اجرایی را ادامه خواهد داد؟ ٢ - در صورتی که در توافق صورت گرفته یکی از تعهدات محکوم له اعلام رضایت نسبت به پرونده اجرایی باشد ؛ اما وی به این تعهد عمل نکند؛ اما مفاد توافق، متضمن سازش و برخی تعهدات متقابل باشد، آیا واحد اجرای احکام مدنی عملیات اجرایی را به سبب عدم اعلام رضایت محکوم له ادامه خواهد داد؟ - ٣ اگر در توافق طرفین قید شود که در صورت اجرای تعهدات موضوع سازش پرونده اجرایی مختومه خواهد شد، آیا واحد اجرای احکام به سبب اصل حصول سازش پرونده اجرایی را مختومه خواهد کرد و اجرا یا عدم اجرای تعهد ات سازش، اثری ترافعی و خارج از محدوده اجرا است؟

پاسخ: - ١ اولا، مطابق ماده ٤ ٠ قانون اجرای احکام مدنی مصوب ١ ٣ ٥ ٦ ، طرفین می در خصوص اجرای حکم ،توانند قراری گذارده و مراتب را به اجرا اعلام نمایند؛ به قیاس اولویت، طرفین می توانند در اجرای احکام در خصوص موضوع تو افق کنند؛ اما ماده یاد شده، ناظر به اجرای مدلول حکم از قبیل چگونگی و مدت اجرای آن است و از توافق خارج از موضوع اجرا منصرف می باشد؛ بنابراین، هرگاه توافق خارج از موضوع اجرا باشد؛ هر چند مطابق عمومات برای طرفین لازم و نافذ است؛ اما مطالبه اجرای مفاد آن از طر ف دیگر، امری ترافعی بوده و مستلزم رسیدگی قضایی است . ثانیا، با توجه به مدلول ماده ١ ٦ ٠ قانون یاد شده که در مقام تعیین تکلیف حق اجرا در این خصوص است، به نظر می رسد با سازش طرفین و یا ترتیب مقرر بین آنان، عملیات اجرایی خاتمه می یابد و در حقیقت محکوم له در اج رای ماده ٢ ٤ همان قانون، رضایت ضمنی خود را مبنی بر تعطیلی عملیات اجرایی به دادگاه اعلام کرده است؛ در این صورت، اختلافات بعدی تأثیری در قضیه ندارد و موجب نمی شود پرونده اجرایی بار دیگر به جریان افتد . با توجه به مراتب پیش گفته و به سبب سازش و یا توافق طرفین خارج از موضوع و مفاد اجراییه و تأیید و تصدیق آن نزد دادرس اجرای احکام مدنی، پرونده اجرایی مختومه می شود و ضرورتی به اعلام رضایت جداگانه محکوم له مبنی بر این امر نیست و اجرا یا عدم اجرای مفاد توافق و ترتیبات آن از سوی هر یک از طرفین، امری ترافعی و مستلزم رس یدگی جداگانه است . ٢ و ٣ - با توجه به مراتب پیش گفته، در فرض سؤال، مختومه شدن پرونده اجرایی مستلزم اعلام رضایت جداگانه محکوم له به واحد اجرای احکام نیست و صرف ارائه توافق نامه به شرح یاد شده به معنای اعلام رضایت ضمنی است؛ مگر آنکه هدف از تصریح به لزوم اعلام رضایت در توافق نامه، مشروط دانستن مختومه شدن پرونده اجرایی به انجام تعهدات متقابل بوده باشد که امری مصداقی و تشخیص آن حسب مورد بر عهده مرجع قضایی مربوط است . دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه