نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۱۱۹

های زیر

دهید: الف( چنانچه زیان دیده فقط خواهان مطالبه خسارت از بیمه گر باشد و قصد خسارت از مسبب حادثه را نداشته باشد :مطالبه 1 -چنانچه زیان دیده دعوای مطالبه خسارت را صرفا به طرفیت بیمه گر مطرح کند، آیا چنین دعوایی قابل استماع است؟ 2 - اگر دعوای مطالبه خسارت را بدوا به طرفیت بیمه گر مطرح کند و سپس با طرح دعوای جلب ثالث، اقدام به جلب مسبب حادثه کند، آیا دعوای مطالبه زیان، قابل استماع است؟ 3 - چنانچه زیان دیده دعوای مطالبه خسارت را به طرفیت مسبب حادثه و بیمه گر )هر دو( مطرح کند، دادگاه در مورد مسبب حادثه چه نوع حکم یا قراری باید صادر کند؟ 4 - اگر خسارت مورد مطالبه، خسارت بدنی )دیه( باشد و دادگاه جزایی سابقا در خصوص خسارت )دیه( حکم بر محکومیت م سبب حادثه صادر کرده باشد، آیا دعوای مطالبه خسارت به طرفیت زیان دیده و بیمه گر )هر دو( د عوا به طرفیت بیمه گر، قابل استماع است؟ ب- اگر زیان دیده خسارت را از مسبب حادثه و بیمه گر مطالبه و دعوا را به طرفیت هر دو مطرح کند، آیا دادگاه باید حکم بر محکومیت تضامنی مسبب حادثه و بیمه گر صادر کند؟ ویا آن که به سبب وجود قرارداد بیمه، مسب ب حادثه مبرا از مسؤولیت است و منحصرا بیمه گر مسؤول جبران خسارت خواهد بود و صرفا باید حکم بر محکومیت بیمه گر صادر شود؟

پاسخ: الف- 1 با توجه به بند»الف « ماده 4 قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب 1395، چنانچه زیان دیده بخواهد حسب مورد علیه شرکت بیمه یا صندوق تأمین خسارت های بدنی طرح دعوا کند، لزوما باید مسبب حادثه را نیز طرف دعوا قرار دهد؛ زیرا احراز وقوع حادثه و تحقق مسؤولیت برای شرکت بیمه فرع بر آن است که م سبب حادثه طرف دعوا قرار گرفته و دفاعیات وی استماع شود؛ بنابر مراتب فوق، در دعوای مطالبه خسارت فقط به طرفیت شرکت بیمه مطرح شود، قابلیت استماع ندارد صورتی.که - با توجه به این که طرح دعوای جلب ثالث به منظور تقویت موضع جالب ثالث یا ادعای حقی مستقل است، چنانچ ه مجلوب ثالث شخصی باشد که دعوای اصلی متوجه او است، تقدیم دادخواست جلب ثالث امکان پذیر نیست و خواها ن مجددا دادخواست با درج مشخصات صحیح خوانده اقامه کند می.تواند 3 - همان گونه که آورده شد، طرف دعوا بودن مسبب حادثه به عنوان خوانده به جهت احراز ورود خسارت و ا ستناد آن به وی و وجود رابطه قراردادی بین مسبب حادثه و شرکت بیمه است؛ بر این اساس، رسیدگی دادگاه محدود به احراز موارد مذکور بوده و با توجه به حکم مقرر در ماده 4 قانون صدرالذکر، شرکت بیمه به جبران خسارات وارده در حدود مسؤولیت مندرج در قرارداد بیمه محکوم می ش ود؛ مگر آن که طرف دعوا بودن مسبب حادثه همچنین بابت خساراتی باشد که مشمول قرارداد بیمه نمی باشد؛ در این صورت مرجع قضایی نسبت به مسبب حادثه اتخاذ تصمیم می.کند 4 - از آن جا که در پرونده کیفری محکومیت شرکت بیمه علی الاصول منتفی است )مواد 8 و 9 قانون آیین دادرس ی کیفری مصوب 1392 و مواد 143 و 145 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392(، در فرض سؤال که بدوا زیاندیده با طرح شکایت کیفری، حکم قطعی بر محکومیت مسبب حادثه به پرداخت دیه تحصیل کرده است، با توجه به این که وقوع حادثه و استناد آن به مسبب حادثه و مسؤولیت وی به موجب رأی مرجع قضایی به اثبات رسیده است، به نظر می رسد این فرض از شمول بندهای»الف « و»ب « ماده 4 قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب 1395 خارج باشد و نیازی به طرح دعوای مطالبه خسارت به طرفیت مسبب حادثه و شرکت بیمه یا صندوق تأمین خسارت بدنی نباشد و صرف طرح دعوا به طرفیت شرکت یا صندوق یاد شده کند .کفایت ب- در فرضی که خواهان، دعوا را به طرفیت مسبب ورود زیان و شرکت بیمه مطرح کرده است، محکومیت مسبب حادثه و شرکت بیمه به پرداخت خسارت به صورت تضامنی با توجه به اصل عدم تضامن ، علی الاصول فاقد وجاهت قانونی است و اگر مقصود خواهان محکومیت تضامنی آن ها باشد، چنین دعوایی مردود است؛ اما اگر مقصود محکومیت تضامنی نباشد، طرف دعوا بودن مسبب حادثه به عنوان خوانده از جهت احراز ورود خسارت و استناد آن به وی و همچنین تا حدودی که خسارت وارده مشمول قرارداد بیمه قابل توجیه است نمی.باشد