نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۶۹۵

1 - آیا مرخصی برای زندانی یک حق محسوب می شود یا یک امتیاز؟ 2 - با توجه به مفاد ماده 498 قانون آیین دادرسی کیفری، آیا دادگاه کیفری می تواند ضمن صدور رأی، متهم را از استفاده از مرخصی برای مدت معین یا تمام مدت حبس محروم کند؟

1 - مقنن در ماده 520 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 و تبصره های آن، با اهداف خاصی برای زندان یان مرخصی پیش بینی کرده است؛ به عنوان مثال، مرخصی موضوع صدر ماده 520 قانون یادشده به منظور ترغیب زندانیان در» رعایت ضوابط و مقررات زندان و مشارکت در برنامه های اصلاحی و تربیتی و کسب امتیازات لازم « و مرخصی موضوع تبصره 3 این ماده به منظور ترغیب آنان به» جلب رضایت شاکی خصوصی «پیش بینی شده است؛ بنابراین در صورتی که محکوم واجد شرایط مقرر قانونی باشد و آمادگی برای سپردن تأمین مناسب را نیز داشته باشد، محروم کردن وی از برخورداری از مرخصی برخلاف اهداف مقنن است و مقامات مربوط باید در حدود مقرر با مرخصی آنان موافقت نم ایند. صدر ماده 202 آیین نامه سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی مصوب 1400 این استنباط است .مؤید 2 - با عنایت به ذیل ماده یک قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 ، وظایف و اختیارات مقامات قضایی در رسیدگی و صدور رأی تابع اصل قانونی بودن دادرسی کیفری موضوع صدر ماده 2 این قانون است و موارد محرومیت محکومان به حبس از مرخصی در بند»پ « ماده 524 قانون پیش گفته و مواد 207 و 208 از آیین نامه سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی اصلاحی 29/10/1400 پیش بینی شدهاست؛ بنابراین به استناد ماده 23 قانون مجازات اسلامی اص لاحی 1399 ، محروم کردن محکومان به حبس از مرخصی ضمن صدور رأی )جزئا یا کلا( برای مدت معین یا تمام مدت محکومیت حبس، فاقد وجاهت قانونی است و فرض سؤال از قلمروی شمول ماده 498 قانون آیین دادرسی کیفری که ناظر به ترتیب و شیوه اجرای رأی و از کلیات اجرای احکام است خروج موضوعی دارد کیفر.ی