نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۴۲۳

سؤال اول- در حوزه قضایی»الف « پرونده در دادسرا مورد رسیدگی و تحقیقات مقدماتی قرار گرفته و با صدور قرار جلب به دادرسی به محاکم کیفری آن حوزه ارسال شده است؛ اما دادگاه کیفری با عقیده به این که ارکان و عناصر بزه در حوزه قضایی دیگری واقع شده است، پرونده را با صدور قرار عدم صلاحیت به آن حوزه قضایی ارسال کرده است؛ دادگاه کیفری دو شهرستان»ب «با این عقیده که صرفا به پرونده هایی رسیدگی می کند که از دادسرای شهرستان»ب «و با کیفرخواست واصل شده باشد و با توجه به این که دادستان شهرستان»ب «می بایست از کیفرخواست دفاع کند، پ رونده را به دادسرای شهرستان»ب « ارسال کرده تا کیفرخواست صادر کند؛خواهشمند است به زیر

دهید پرسش:های 1 - هنگامی که پرونده از دادگاه کیفری دو شهرستان»الف « به صلاحیت دادگاه کیفری دو شهرستان»ب «ب ا صدور قرار عدم صلاحیت ارسال می شود، آیا دادگاه کیفری دو شه رستان»ب «می تواند با استدلال مزبور پرونده را برای صدور قرار جلب به دادرسی و کیفرخواست به دادسرای در معیت ارسال کند؟ 2 - در صورت مثبت بودن پاسخ، چنانچه بازپرس یا دادیار دادسرای مزبور عقیده بر صدور قرار منع تعقیب به لحاظ فقدان یا عدم کفایت ادله داشته باشد، آ یا می تواند مبادرت به صدور این قرار نماید؟ سؤال دوم- پرونده در دادسرای شهرستان»الف « مورد رسیدگی قرار گرفته و با صدور قرار جلب به دادرسی و کیفرخواست به دادگاه کیفری دو ارسال می شود؛ این دادگاه از رئیس حوزه قضایی اعمال مواد 418 و 419 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 و احاله پرونده را درخواست می کند و پرونده حسب مورد به دیوان عالی کشور یا محاکم تجدید نظر ارسال می شود؛ چنانچه مراجع مزبور با احاله پرونده به حوزه قضایی شهرستان»ب « کنند :موافقت پرونده باید به کدام مرجع )دادسرای شهرستان»ب «و یا محاکم کیفری دو شهرستان»ب (« ارسال شود؟ چنانچه پرونده به محاکم کیفری دو شهرستان»ب «ارسال شود، آیا قاضی دادگاه می تواند با این استدلال که دادستان باید از کیفرخواست دفاع کند و از آن جا که کیفرخواست از سوی دادستان شهرستان»ب «صادر نش ده است، پرونده را به دادسرا ارسال کن د؟ چنانچه دادگاه کیفری دو شهرستان»ب «قائل به این باشد که می تواند با همان کیفرخواست صادره از شهرستان »الف « به پرونده رسیدگی کند، آیا دادستان شهرستان»ب « موظف است از کیفرخواستی که خود صادر نکرده است، دفاع کند؟ 4 - چنانچه قائل به این باشیم که پرونده جهت ص دور کیفرخواست باید به دادسرای شهرستان»ب «ارسال ش ود، آیا بازپرس یا دادیار می توانند به قرار جلب به دادرسی و کیفرخواست صادره توجه نکرده و برای مثال به لحاظ عدم کفایت ادله، قرار منع تعقیب صادر کند؟

پاسخ: (سؤال اول 1 و 2 - در فرض مطروحه که متعاقب پایان مرحله ت حقیقات مقدماتی، پرونده امر با صدور کیفرخواست به دادگاه کیفری دو شهرستان»الف« ، ارسال و سپس از سوی این دادگاه با قرار عدم صلاحیت به دادگاه کیفری دو شهرستان»ب« ، ارسال و دادگاه کیفری شهرستان»ب «صلاحیت خود را پذیرفته است ، این دادگاه باید با توجه به اطلاق بند »الف « ماده 335 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 مبادرت به رسیدگی نماید و صرف صدور کیفرخواست از سوی دادسرای فاقد صلاحیت محلی، مجوز عدم رسیدگی دادگاه و ارسال پرونده به دادسرایی که در معیت آن انجام وظیفه می کند، نمی باشد؛ ضمن آن که مرحله تحقیقات مقدماتی با صدور کیفرخواست به پایان رسیده و مرحله دادرسی در معنای اخص آغاز می ش ود و تجدید مراحل رسیدگی به پرونده در واقع تجویز رسیدگی به آن در دو نوبت در مرحله تحقیقات مقدماتی است که بر خلاف اصول حاکم بر دادرسی کیفری است و این امر همچنین می تواند موجب اخلال در نظم داد رسی و تضییع حقوق اشخاص و اتخاذ تصمیمات متناقض شود و لذا بدون نص قانون، ارسال پرونده از سوی دادگاه کیفری دو صالح به دادسرا به منظور رسیدگی مجدد و صدور کیفرخواست، فاقد وجاهت قانونی (سؤال دوم 1 تا 4 با توجه به تصریح ماده 418 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 ، احاله پرونده به حوزه قضایی دیگر ناظر بر مراحل رسیدگی کیفری است؛ بنابراین چنانچه با درخواست احاله در مرحله رسیدگی در دادگاه کیفری دو موافقت شده باشد، پرونده جهت رسیدگی در دادگاه کیفری دو، به حوزه قضایی احاله شونده ارسال می شود؛ این دادگاه باید با تو جه به اطلاق بند»الف « و ماده 342 این قانون، دادستان را برای شرکت در جلسه رسیدگی احضار و مبادرت به رسیدگی کند و با توجه به آنچه در پاسخ به سؤال اول گفته شد، صرف صدور کیفرخواست از سوی دادسرای حوزه قضایی دیگر، مجوز عدم رسیدگی دادگاه و ارسال پرونده به دادسرایی که در معیت آن انجام وظیفه نیست می.کند، دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه