نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۲۷۹

نظر به این که مطابق ماده 946 قانون مدنی اصلاحی 1387 زوجه صرفا از قیمت اموال غیر منقول اعم از عرصه و اعیان ارث می برد، خواهشمند است به زیر

دهید پرسش:های 1 - آیا مدتی که ترکه تقسیم نشده است، زوجه نسبت به اجرت المثل اموال غیر منقول موضوع ترکه، ذی حق است؟ 2 - آیا پیش از تقسیم ترکه زوجه می تواند نسبت به مال غیر منقول موضوع ترکه به طرفیت دیگر وراث یا اشخاص ثالث متصرف در ملک، دعوای خلع ید اقامه کند؟

پاسخ: اولا، هر چند برابر ماده 946 اصلاحی 6/11/1387 قانون مدنی و تبصره الحاقی به آن مصوب 25/5/1389 » زوجه از قیمت اموال غیر منقول ارث می برد« ؛ اما برابر ماده 948 قانون یاد شده» هرگاه ورثه از ادای قیمت امتناع کنند زن می تواند حق خود را از»عین اموال «استیفا کند .«بنا به مراتب فوق با لحاظ آن که حق زوجه حقی عینی است؛ گرچه یکی از جلوه های»استیفای حق از عین یک مال « فروش آن است؛ اما در اجرای ماده یادشده، این امر مانع از تملک ملک توسط زوجه به نسبت سهم خود از کل قیمت اموال غیر منقول نیست. حکم مقرر در ماده 123 آیین نامه قانون ثبت املاک مصوب 17/8/1317 وزیر دادگستری با اصلاحات و الحاقات بعدی و رأی شماره 23 مورخ 15/1/1396 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری که صدور سند مالکیت نسبت به ثمن عرصه و اعیانی در صورت امتناع از پرداخت قیمت را به شناخته است، مؤید این دیدگاه است .رسمیت ثانیا، از آن جایی که مطالبه اجرت ا لمثل و نیز اقامه دعوای خلع ید فرع بر آن است که حق زوجه بر عین اموال غیر منقول موضوع ترکه مستقر شود، در فرض سؤال پیش از استقرار حق عینی زوجه بر عین اموال غیر منقول مطالبه اجرت المثل ایام تصرف و یا اقامه دعوای خلع ید قانونا نیست امکان.پذیر دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه